مظنه طلا چیست؟ فرمول تبدیل مظنه به گرم ۱۸ عیار برای طلافروشان ۱۴۰۵

اگر یک روز پشت ویترین طلافروشی بایستید، قبل از «قیمت گرم» معمولاً یک عدد دیگر رد و بدل می‌شود: مظنه طلا. اتحادیه، بنکدار، آبشده‌فروش و طلافروش خرده‌فروش با همین عدد حرف می‌زنند. بدون فهم مظنه، تبدیل عیار، خرید دست‌دوم و قیمت‌گذاری ویترین پر از خطا می‌شود.

این مقاله برای طلافروش نوشته شده است، نه برای کنجکاوی عمومی. تعریف دقیق مظنه، فرمول تبدیل به گرم ۱۸ عیار، مثال عددی، اشتباهات رایج و ثبت نرخ در حسابداری را یک‌جا می‌بینید. نرخ زنده بازار اینجا اعلام نمی‌شود؛ روش محاسبه ثابت است و عدد مظنه را از منبع همان روز خودتان می‌گذارید.

مظنه طلا چیست؟

مظنه طلا قیمت یک مثقال صیرفی طلا با عیار ۱۷ (خلوص ۷۰۵) است. مثقال صیرفی حدود ۴٫۶۰۸۳ گرم وزن دارد. پس مظنه یعنی: «امروز این مقدار فلز ۱۷ عیار چند تومان است؟» اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات داخل مظنه نیستند.

چرا ۱۷ عیار و نه ۱۸؟ چون مبنای سنتی بازار ایران طلای ۷۰۵ بوده است. مصنوع ویترین معمولاً ۱۸ عیار (۷۵۰) است. همین اختلاف خلوص همان چیزی است که فرمول تبدیل را ضروری می‌کند. اگر مظنه را مستقیم «قیمت گرم ۱۸» فرض کنید، ارزش فلز را اشتباه می‌زنید.

مثقال، گرم و انس را قاطی نکنید

• گرم: واحد ترازوی فروشگاه و موجودی نرم‌افزار. فاکتور، انبار و ارزش‌گذاری در حسابداری طلا معمولاً گرمی است.
• مثقال صیرفی: حدود ۴٫۶۰۸۳ گرم؛ واحد اعلام مظنه در بازار داخلی ایران.
• انس جهانی: حدود ۳۱٫۱۰ گرم طلای خالص در بازار جهانی، معمولاً به دلار. شرح تبدیل انس به قیمت ایران را در مقاله انس جهانی طلا و قیمت طلای ایران ببینید.

انس روی مظنه اثر می‌گذارد چون ارزش جهانی فلز و نرخ دلار را جابه‌جا می‌کند. اما طلافروش پشت میز، با مشتری و بنکدار، با مظنه و گرم ۱۸ حرف می‌زند نه با انس. دو لایه را جدا نگه دارید: منبع جهانی، و واحد عملیاتی فروشگاه.

فرمول تبدیل مظنه به گرم طلای ۱۸ عیار

طلای ۱۸ عیار خلوص ۷۵۰ دارد. مظنه خلوص ۷۰۵ است. باید هم وزن مثقال را به گرم برگردانید، هم خلوص را از ۷۰۵ به ۷۵۰ مقیاس کنید:

اگر همین عبارت را ساده کنید، مخرج تقریباً ۴٫۳۳ می‌شود. به همین دلیل در بازار می‌گویند: مظنه را بر ۴٫۳۳ تقسیم کن تا گرم ۱۸ عیار به‌دست بیاید.

مثال عددی (نرخ فرضی)

فرض کنید مظنه روز ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان باشد. این عدد نمونه آموزشی است، نه نرخ زنده بازار.

1. مظنه فرضی = ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان (یک مثقال ۷۰۵).
2. گرم ۱۸ عیار ≈ ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۴٫۳۳ ≈ ۴٬۶۱۸٬۹۳۸ تومان.
3. با فرمول دقیق‌تر (÷ ۴٫۳۳۱۸): حدود ۴٬۶۱۶٬۶۰۰ تومان. اختلاف دو روش معمولاً برای آموزش ناچیز است؛ در معاملات درشت همان دقت کامل را ترجیح دهید.

اگر قطعه‌ای ۱۰ گرم ۱۸ عیار باشد، ارزش فلز خام ≈ ۱۰ × ۴٬۶۱۸٬۹۳۸ تومان است. اجرت، سود و مالیات هنوز اضافه نشده‌اند. برای ساخت قیمت ویترین مقاله محاسبه اجرت و سود طلا را بخوانید.

تبدیل مظنه به عیارهای دیگر

منطق یکی است: مظنه را به گرم ۷۰۵ برگردانید، بعد در نسبت خلوص هدف ضرب کنید. اگر Au خلوص هدف باشد (مثلاً ۷۵۰ برای ۱۸، حدود ۹۱۶ برای ۲۲):

• ۱۸ عیار (۷۵۰): همان میانبر ÷ ۴٫۳۳.
• ۲۱ و ۲۲ عیار: خلوص را دقیق وارد کنید؛ میانبر ۱۸ را برای ۲۲ استفاده نکنید.
• آبشده و شمش: مبنای اعلام در هر بازار ممکن است ۷۰۵ یا ۷۵۰ باشد. قبل از تبدیل، بپرسید مظنه روی کدام عیار است. جزئیات آبشده در مقاله طلای آبشده.

طلافروش مظنه را کجا استفاده می‌کند؟

• خرید از بنکدار و آبشده: معامله غالباً با مظنه بسته می‌شود. برای مقایسه با ویترین، همان لحظه به گرم ۱۸ تبدیل کنید.
• خرید طلا از مشتری: ارزش فلز از نرخ روز می‌آید؛ اجرت نو معمولاً حذف است و افت عیار/ذوب جداست. راهنما: خرید طلای دست دوم و افت ذوب.
• قیمت‌گذاری ویترین: اول گرم ۱۸ عیار از مظنه، بعد اجرت و سود. مظنه را مستقیم روی برچسب مشتری ننویسید.
• موجودی و ارزش‌گذاری: اگر نرخ روز در سیستم به‌روز نشود، سود و ارزش انبار دروغ می‌گویند — حتی اگر فاکتور «درست» به نظر برسد.

مظنه قیمت نهایی مشتری نیست

سه لایه را جدا نگه دارید: ارزش فلز (از مظنه)، اجرت ساخت، سود فروشنده. مالیات بر ارزش افزوده طبق قواعد رایج روی بخش مشمول (معمولاً اجرت و سود) است نه روی اصل طلا. جزئیات را در مقاله مالیات بر ارزش افزوده طلا ببینید.

ثبت مظنه در نرم‌افزار حسابداری طلافروشی

نرم‌افزار حسابداری طلا مثل سیستم حسابداری طلافروشی با نرم‌افزار عمومی فرق دارد: واحد کار گرم و عیار است. مسیر عملی این است:

1. مظنه روز را از منبع معتبر همان ساعت بردارید.
2. با فرمول یا میانبر ۴٫۳۳ به قیمت هر گرم ۱۸ عیار تبدیل کنید.
3. همان نرخ گرم را در تنظیمات قیمت نرم‌افزار بگذارید (دستی یا از نرخ آنلاین، طبق تنظیم فروشگاه).
4. فاکتور فروش، خرید، آبشده و ارزش موجودی باید از همین نرخ واحد تغذیه شوند تا گزارش سود متناقض نباشد.

اشتباهات رایج درباره مظنه طلا

• فرض کردن مظنه = قیمت هر گرم ۱۸ عیار.
• استفاده از میانبر ۴٫۳۳ برای عیار ۲۲ یا آبشده با مبنای دیگر.
• قاطی کردن مظنه با انس جهانی یا قیمت سکه.
• اعمال اجرت و مالیات روی خود مظنه، بدون تبدیل به گرم و بدون تفکیک اجزای فاکتور.
• یک نرخ صبح و یک نرخ عصر، بدون ثبت اینکه کدام فاکتور با کدام نرخ زده شده.
• محاسبه حباب سکه با مظنه مصنوع، بدون فرمول سکه. برای سکه مقاله حباب قیمت سکه را ببینید.

چک‌لیست روزانه نرخ مظنه در فروشگاه

• مظنه را از منبع مشخص بنویسید (ساعت و منبع).
• گرم ۱۸ عیار را با ۴٫۳۳ یا فرمول دقیق حساب کنید.
• نرخ گرم را در نرم‌افزار به‌روز کنید.
• خرید بنکدار را با همان تبدیل با ویترین مقایسه کنید.
• اجرت و سود را جدا از ارزش فلز بزنید.
• اگر نرخ وسط روز عوض شد، فاکتورهای بعدی را با نرخ جدید بزنید.