واژه‌نامه تخصصی · ۵۲ اصطلاح بازار و حسابداری

واژه‌نامه تخصصی صنف طلا برای طلافروشان

واژه‌نامه تخصصی بازار طلای ایران: مظنه، مثقال، فی، عیار ۷۰۵ و ۷۵۰، اجرت، آبشده، حباب سکه، چک صیادی، مودیان و انبارگردانی — تعریف کاری برای طلافروش با لینک به مقاله کامل.

این صفحه فرهنگ اصطلاحات پشت‌ویترین است، نه مقالهٔ مجله. هر واژه دو تا چهار جملهٔ کاری دارد؛ اگر فرمول، مثال عددی یا چک‌لیست لازم دارید، لینک «شرح کامل» همان اصطلاح را باز کنید. مظنه را با فی، آبشده را با کم‌اجرت، و چک صیادی را با وصول نقد قاطی نکنید.

آخرین به‌روزرسانی: · مسیر ثابت: /glossary

۵۲ واژه تخصصی

وزن، عیار و واحد قیمت

زبانی که بنکدار و طلافروش با آن نرخ می‌گویند: مظنه، مثقال، گرم ۱۸ عیار و فی.

انس جهانی

اونس طلاانس طلا

واحد بازار جهانی: حدود ۳۱٫۱۰ گرم طلای خالص، معمولاً به دلار. انس روی مظنه اثر می‌گذارد ولی واحد معامله پشت میز ایران نیست. انس را با مظنه یا قیمت سکه قاطی نکنید.

مرتبط:مظنه، حباب سکه

عیار

خلوص طلاعیار طلا

عیار نسبت طلای خالص در آلیاژ است و در بازار ایران غالباً به‌صورت در هزار بیان می‌شود: ۷۵۰ یعنی ۱۸ عیار. وزن ظاهری بدون عیار برای قیمت‌گذاری کافی نیست؛ موجودی باید به تفکیک عیار شمرده شود.

مرتبط:عیار ۱۸ (۷۵۰)، عیار ۱۷ (۷۰۵)، موجودی وزنی

عیار ۱۷ (۷۰۵)

طلای ۱۷ عیارخلوص ۷۰۵

مبنای سنتی مظنه و بسیاری از معاملات آبشده در ایران است: ۷۰۵ قسمت از هزار. اگر مظنه ۷۰۵ را قیمت گرم ۱۸ فرض کنید، ارزش فلز را اشتباه می‌زنید.

مرتبط:مظنه، طلای آبشده، عیار ۱۸ (۷۵۰)

عیار ۱۸ (۷۵۰)

طلای ۱۸ عیار۷۵۰

عیار رایج مصنوع ویترین ایران است: ۷۵۰ در هزار. قیمت گرم ۱۸ عیار واحد عملیاتی فاکتور، برچسب و ارزش‌گذاری بیشتر فروشگاه‌هاست.

مرتبط:گرم ۱۸ عیار، فی، مظنه

عیار ۲۱، ۲۲ و ۲۴

طلای ۲۲ عیارطلای خالص

عیار بالاتر یعنی خلوص بیشتر و معمولاً اجرت ساخت متفاوت. میانبر تبدیل مظنه به گرم ۱۸ (تقسیم بر ۴٫۳۳) را برای ۲۲ یا ۲۴ استفاده نکنید؛ خلوص هدف را جدا وارد کنید.

مرتبط:عیار ۱۸ (۷۵۰)، مظنه

فی

فی طلافی روز

فی در پشت ویترین یعنی قیمت واحد هر گرم (معمولاً ۱۸ عیار) که روی آن اجرت و سود سوار می‌شود. فی همان مظنه نیست؛ مظنه مثقال ۱۷ است و فی پس از تبدیل به گرم به‌دست می‌آید.

مرتبط:مظنه، گرم ۱۸ عیار، اجرت ساخت

قیراط

قیراط سنگ

واحد وزن سنگ قیمتی است، نه طلا. یک قیراط ۰٫۲ گرم است. ارزش سنگ تابع نرخ روز طلا نیست و باید جدا از وزن طلای مصنوع ثبت شود.

مرتبط:سنگ قیمتی

مثقال صیرفی

مثقال طلامثقال

واحد وزن اعلام مظنه در بازار ایران است؛ حدود ۴٫۶۰۸۳ گرم. با مثقال شرعی فرق دارد. ترازوی فروشگاه و موجودی نرم‌افزار معمولاً گرمی است، نه مثقالی.

مرتبط:مظنه، گرم ۱۸ عیار

مظنه

مظنه طلامظنه بازار

مظنه قیمت یک مثقال صیرفی طلا با عیار ۱۷ (خلوص ۷۰۵) در بازار داخلی ایران است. اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات داخل مظنه نیستند؛ برای فاکتور ویترین باید به قیمت هر گرم ۱۸ عیار تبدیل شود.

مرتبط:مثقال صیرفی، عیار ۱۷ (۷۰۵)، گرم ۱۸ عیار، فی

قیمت‌گذاری، اجرت و سود

اجزای قیمت ویترین جدا از ارزش فلز: اجرت ساخت، سود فروشنده و طلای کم‌اجرت.

اختلاف خرید و فروش

اسپرد نرختفاوت فی خرید و فروش

فاصله نرخ خرید فروشگاه از مشتری/بنکدار با نرخ فروش به مشتری است. اگر یک فی برای هر دو سمت بگذارید، حاشیه واقعی فلز در گزارش گم می‌شود.

مرتبط:فی، طلای دست‌دوم، بنکدار

طلای کم‌اجرت

کم اجرتطلای بدون اجرت تقریبی

مصنوعی که اجرت ساخت آن نسبت به وزن، پایین‌تر از عرف همان مدل است. قیمت‌گذاری‌اش به آبشده نزدیک‌تر می‌شود ولی همچنان ساخته است؛ اجرت صفر را با «فلز خام» اشتباه نگیرید.

مرتبط:اجرت ساخت، طلای آبشده، مصنوع (ساخته)

قیمت ویترین

قیمت نهایی مشتریبرچسب فروش

مبلغی که به مشتری گفته می‌شود: ارزش فلز (از فی روز) به‌اضافه اجرت و سود، و مالیات بخش مشمول. مظنه یا فی خام را مستقیم روی برچسب مشتری ننویسید.

مرتبط:فی، اجرت ساخت، مالیات ارزش افزوده طلا

کالا، ویترین و موجودی

آبشده، مصنوع، دست‌دوم، سکه، سنگ و منطق شمارش گرمی فروشگاه.

ارزش ذاتی سکه

قیمت نظری سکه

ارزش طلای خالص معادل وزن و عیار سکه بر اساس نرخ روز فلز است، بدون حباب بازار. مبنای محاسبه حباب، همین عدد است نه مظنه مصنوع.

مرتبط:حباب سکه، سکه طلا

افت ذوب

ضایعات ذوبکسر ذوب

کاهش وزن پس از ذوب دست‌دوم به‌خاطر ناخالصی، لحیم و سوخت. باید در قیمت خرید پیش‌بینی شود؛ وگرنه گرم دفتر با گرم پس از ذوب تراز نمی‌شود.

مرتبط:طلای دست‌دوم، طلای آبشده

حباب سکه

حباب قیمت سکه

اختلاف قیمت معاملهٔ سکه با ارزش ذاتی طلای آن. حباب مثبت یعنی بازار گران‌تر از فلز می‌خرد. برای محاسبه از وزن و عیار سکه و نرخ روز طلا استفاده کنید، نه از مظنه النگو.

مرتبط:ارزش ذاتی سکه، سکه طلا، انس جهانی

سکه طلا

سکه امامیسکه بهار آزادی

قطعه بانکی با وزن و عیار مشخص که قیمت بازارش اغلب از ارزش طلای داخلش جدا می‌شود. موجودی سکه را با گرم مصنوع قاطی نکنید؛ واحد سکه تعداد است به‌اضافه وزن استاندارد همان نوع.

مرتبط:حباب سکه، ارزش ذاتی سکه

سنگ قیمتی

نگینجواهر ترکیبی

الماس، یاقوت، زمرد و مانند آن که ارزششان از گرم طلا جداست. وزن سنگ را از وزن طلا کم کنید؛ بهای تمام‌شده سنگ موجودی مستقل دارد.

مرتبط:قیراط، مصنوع (ساخته)

سود و زیان تحقق‌نیافته

ارزش‌گذاری موجودی

اختلاف بهای تمام‌شده ویترین با ارزش بازار امروز، قبل از فروش. این عدد سود نقدی ماه نیست؛ فقط می‌گوید موجودی روی کاغذ گران یا ارزان شده.

مرتبط:سود فروشنده، موجودی وزنی

شمش

شمش طلا

قطعه استاندارد فلز با وزن و عیار مشخص، معمولاً با بسته‌بندی و گواهی. شمش را مثل آبشده فروشگاهی قیمت‌گذاری نکنید مگر عیار و وزن گواهی‌شده یکی باشد.

مرتبط:طلای آبشده، عیار

طلای آبشده

آبشدهطلای آب شده

فلز ذوب‌شده بدون اجرت ساخت ویترین؛ در ایران غالباً با مبنای ۱۷ عیار معامله می‌شود. موجودی آبشده را با مصنوع قاطی نکنید؛ منطق قیمت، وزن و عیار است نه مدل انگشتر.

مرتبط:عیار ۱۷ (۷۰۵)، افت ذوب، شمش

طلای دست‌دوم

طلای کارکردهخرید از مشتری

مصنوعی که مشتری می‌فروشد. اجرت نو معمولاً حذف است؛ نرخ خرید از فی روز، عیار واقعی و افت ذوب می‌آید. ثبت آن به‌عنوان فروش نقدی فروشگاه غلط است.

مرتبط:افت ذوب، تعویض طلا، طلای آبشده

خرید، فروش و بنکداری

طرف‌های معامله و قراردادهای روزمره: بنکدار، تعویض، امانت، تعمیر و اقساط.

بنکدار

بنکداری طلاعمده‌فروش طلا

تأمین‌کننده عمده مصنوع، آبشده یا شمش. تسویه اغلب با مظنه و چک مدت‌دار است. خرید بنکدار موجودی گرم را بالا می‌برد؛ اگر با چک باشد همان روز از بانک کم نمی‌شود.

مرتبط:مظنه، اسناد پرداختنی، طلای آبشده

پیش‌پرداخت

بیعانه طلا

مبلغی که هنگام عقد، نقد یا کارت گرفته می‌شود. مانده بدهی = مبلغ فاکتور − پیش‌پرداخت. پیش‌پرداخت به بانک/صندوق می‌رود؛ مانده روی طلب مشتری می‌ماند.

مرتبط:فروش اقساطی، صندوق

تعویض طلا

معاوضه طلامابه‌التفاوت

مشتری ساختهٔ کهنه می‌دهد و نو می‌گیرد. ارزش فلز ورودی، اجرت قطعهٔ خروجی و مابه‌التفاوت نقد باید جدا ثبت شوند؛ یک فاکتور «فروش تنها» تعویض را خراب می‌کند.

مرتبط:طلای دست‌دوم، اجرت ساخت، قیمت ویترین

طلای امانی

امانت طلاامانت مشتری

طلایی که مالکیتش با مشتری است و فروشگاه فقط نگه می‌دارد یا برای فروش امانی می‌گیرد. داخل دارایی و بهای تمام‌شده فروشگاه نرود؛ تعهد است نه موجودی خودتان.

مرتبط:کالای تعمیری، موجودی وزنی، انبارگردانی

کالای تعمیری

تعمیر طلا

قطعهٔ مشتری برای تعمیر یا تغییر سایز. مثل امانت، مال فروشگاه نیست. اجرت تعمیر جدا از فروش مصنوع نو ثبت می‌شود.

مرتبط:طلای امانی، اجرت ساخت

صندوق، چک و بانک

نقد کشو با چک و کارت یکی نیست؛ اسناد دریافتنی تا وصول، نقد محسوب نمی‌شوند.

اسناد دریافتنی

چک دریافتنی

چک یا سندی که از مشتری گرفته‌اید و هنوز وصول نشده. دارایی شماست، اما نقد صندوق نیست. اگر همان روز به کشو اضافه شود، بستن صندوق و مغایرت بانک خراب می‌شود.

مرتبط:چک صیادی، فروش اقساطی، صندوق

چک صیادی

سامانه صیادچک صیاد

چکی که صدور و دریافت آن باید طبق قواعد روز بانک مرکزی در سامانه صیاد ثبت شود. ثبت صیاد کار بانکی است؛ حسابداری فروشگاه جداگانه شماره، سررسید و طرف حساب را نگه می‌دارد. ثبت صیاد به‌معنای وصول وجه نیست.

مرتبط:اسناد دریافتنی، اسناد پرداختنی، برگشت چک

چک وصول‌نشده (در راه)

چک در راه

در مغایرت بانک: چکی که در دفتر از حساب کم شده ولی روی صورتحساب بانک هنوز نیامده. این کسری واقعی نیست؛ اول این ردیف را جدا کنید، بعد اگر چیزی ماند سند تعدیل بزنید.

مرتبط:مغایرت صندوق و بانک، اسناد پرداختنی، واریز در راه

کارتخوان

دستگاه پوزکارت‌خوان

دریافت از حساب مشتری که به بانک فروشگاه می‌رود، نه به کشو. کارمزد بانک را از مبلغ فاکتور کم نکنید مگر جدا به‌عنوان هزینه ثبت شود. تطبیق با صورتحساب بانک در بستن روز لازم است.

مرتبط:صندوق، مغایرت صندوق و بانک

مالیات، مودیان و صورت‌های مالی

ارزش افزوده روی اجرت و سود، صورتحساب الکترونیکی، تراز و قفل ماه.

بستن سال مالی

اختتامیهبستن حساب سال

سند اختتامیه درآمد و هزینه را به سود انباشته می‌برد و ماه‌های آن سال را قفل سال می‌کند. با قفل ماه فرق دارد: قفل ماه سند اختتامیه نمی‌زند.

مرتبط:قفل ماه، تراز آزمایشی

تراز آزمایشی

تراز آزمایشی طلافروشی

جمع بدهکار و بستانکار دفتر برای اطمینان از توازن قبل از سود و زیان و ترازنامه. اگر چک و موجودی طلا غلط ثبت شده باشند، همین‌جا خودش را نشان می‌دهد.

مرتبط:دفترکل دوطرفه، بستن سال مالی، سود و زیان

دفترکل دوطرفه

سند حسابداریبدهکار و بستانکار

هر رویداد دو سمت دارد تا تراز بماند. نرم‌افزار حسابداری طلا باید سند فروش، خرید، چک و حقوق را روی همین دفتر بسازد؛ دفتر یک‌ستونه نقد به‌تنهایی برای طلافروشی کافی نیست.

مرتبط:تراز آزمایشی، صندوق، بستن سال مالی

سامانه مودیان

مودیان مالیاتیmy.tax.gov.ir

سامانه سازمان امور مالیاتی برای ارسال صورتحساب الکترونیکی. طلافروش به شناسه یکتای حافظه مالیاتی، امضای دیجیتال و قالب JSON مشخص نیاز دارد. کلید خصوصی نباید به سرور نرم‌افزار حسابداری فرستاده شود.

مرتبط:شناسه یکتای حافظه مالیاتی، صورتحساب الکترونیکی، مالیات ارزش افزوده طلا

مالیات ارزش افزوده طلا

ارزش افزوده اجرتمالیات طلا

در قواعد رایج صنف، ارزش طلای خام از پایه مالیات بیرون است و مالیات روی اجرت ساخت و سود فروشنده محاسبه می‌شود. زدن مالیات روی کل فاکتور، قیمت را بی‌دلیل بالا می‌برد و اظهار را خراب می‌کند.

مرتبط:اجرت ساخت، سود فروشنده، صورتحساب الکترونیکی

پرسش‌های پرتکرار

واژه‌نامه صنف طلا برای چه کسانی است؟

برای طلافروش، جواهرفروش، بنکدار خرد و کارمند تازه‌کار که باید زبان بازار (مظنه، فی، اجرت، آبشده، صیاد) را جدا از قیمت نهایی ویترین بفهمد. تعریف‌ها کاری‌اند، نه دانشگاهی.

تفاوت مظنه و فی چیست؟

مظنه قیمت یک مثقال طلای ۱۷ عیار است. فی معمولاً قیمت هر گرم ۱۸ عیار پس از تبدیل همان مظنه است. مظنه را مستقیم روی برچسب مشتری نگذارید.

چرا هر واژه یک مقاله جدا ندارد؟

برای اصطلاحاتی که محاسبه و اشتباه رایج دارند مقاله کامل هست و از همین صفحه لینک شده. واژه‌نامه تعریف کوتاه و ارجاع است تا با مقالهٔ تخصصی رقابت نکند.

آیا این تعاریف جای قانون مالیات یا بانک را می‌گیرند؟

خیر. ارزش افزوده، مودیان و چک صیادی را با بخشنامه و سامانه رسمی همان روز تطبیق دهید. این صفحه زبان صنف و ثبت حسابداری را روشن می‌کند.

چطور واژه را در زرین‌حساب پیدا کنم؟

نام فیلدها در راهنمای کامل استفاده آمده است. از واژه‌نامه به مقاله و از مقاله به راهنمای دکمه یا آموزش ویدیویی بروید.